📅 Tarihte Bugün | 30 Ocak 1975: Marmara Denizi’nde Sonlanan Bir Uçuş

Türk sivil havacılık tarihinin en acı olaylarından biri, 30 Ocak 1975 tarihinde yaşandı. Türk Hava Yolları’na ait Fokker F28-1000 Fellowship tipi “Bursa” adlı yolcu uçağı, İstanbul’a inişe dakikalar kala Marmara Denizi’ne düştü.

Bu elim kazada mürettebat dâhil 42 kişi hayatını kaybetti. Aradan geçen uzun yıllara rağmen, yaşanan facia hem sonuçları hem de ardından yürütülemeyen teknik süreçler nedeniyle hafızalardaki yerini koruyor.

⸻

✈️ Son Sefer: İzmir – İstanbul

345 sefer sayılı uçak, İzmir’den İstanbul’a gerçekleştirdiği uçuşu planlandığı şekilde sürdürdü. Uçak, Yeşilköy Havalimanı’na (bugünkü Atatürk Havalimanı) yaklaşma safhasındaydı.

Ancak iniş hazırlıkları sırasında havalimanında ani bir elektrik kesintisi meydana geldi. Pist ışıklarının devre dışı kalması nedeniyle pilotlar, emniyet prosedürleri gereği inişi iptal ederek pas geçme kararı aldı.

Kısa süre sonra jeneratörlerin devreye girmesiyle pist yeniden aydınlatıldı ve uçak Marmara Denizi üzerinde tekrar iniş için pozisyon aldı.

Bu aşamadan sonra uçakla bağlantı kesildi.

⸻

📡 Radar Temasının Kaybolması

Uçak, havaalanına oldukça yakın bir noktada bulunması gerekirken kontrol kulesinin radar ekranlarından aniden kayboldu. Telsiz çağrılarına yanıt alınamadı. Gökyüzünde herhangi bir ışık ya da görsel temas da sağlanamadı.

Durumun ciddiyet kazanması üzerine havalimanında alarm prosedürleri devreye alındı ve kısa sürede arama-kurtarma çalışmaları başlatıldı.

Bir süre sonra uçağın Marmara Denizi’ne düştüğü kesinlik kazandı.

⸻

🌊 Zorlu Şartlar Altında Arama Çalışmaları

Kazanın yaşandığı gün İstanbul genelinde olumsuz hava koşulları hâkimdi. Şiddetli rüzgâr, fırtına ve dalgalı deniz, arama-kurtarma faaliyetlerini ciddi şekilde zorlaştırdı.

Uçak, içindeki yolcular ve mürettebatla birlikte denizin derinliklerine gömüldü. Yapılan çalışmalara rağmen enkaza ulaşılamadı.

Kazadan sonraki günlerde yalnızca iki yolcunun cansız bedeninin farklı bölgelerde karaya vurduğu tespit edildi.

⸻

⚫ Enkaz ve Kara Kutuya Ulaşılamadı

Kazanın ardından uçağın enkazının denizden çıkarılmasına yönelik bir operasyon gerçekleştirilmedi. Bu nedenle:

• Uçuş kayıt cihazına (kara kutu) ulaşılamadı

• Teknik inceleme yapılamadı

• Kazanın kesin nedeni belirlenemedi

Bu durum, olayın resmî bir neden-sonuç raporuyla sonuçlandırılamamasına yol açtı.

Bugün itibarıyla 345 sefer sayılı Bursa uçağının enkazı, Marmara Denizi’nin derinliklerinde yer almaya devam ediyor. Enkaz bölgesi ise güvenlik gerekçeleriyle dalışa kapalı durumda bulunuyor.

⸻

📘 Havacılık Tarihinde Kayıtlara Geçen Bir Dönem

1970’li yıllar, dünya genelinde sivil havacılığın hızlı geliştiği ancak güvenlik standartlarının bugünkü seviyeye henüz ulaşmadığı bir dönemdi. Türkiye’nin de bu süreçte farklı uçak tipleriyle filosunu genişlettiği biliniyor.

Bu dönemde hizmete giren bazı uçakların ilerleyen yıllarda farklı kazalara karışmış olması, havacılık güvenliği açısından önemli değerlendirmelere konu oldu. Ancak her kazanın kendi koşulları içinde ele alınması gerektiği vurgulandı.

1975 Marmara Denizi kazası da, teknik verilerin eksikliği nedeniyle nedenleri netleştirilemeyen olaylar arasında yer aldı.

⸻

🕯️ Sessizce Hatırlanan Bir Facia

30 Ocak 1975’te yaşanan bu trajedi, yalnızca bir uçuşun yarım kalması değil; aynı zamanda havacılık tarihinde geride kalan acı bir hatıra olarak anılıyor.

Aradan geçen yarım asra rağmen, Marmara Denizi’nin derinliklerinde yatan uçak; kaybedilen 42 insanın anısını ve havacılık güvenliğinin önemini hatırlatmaya devam ediyor.

Bugün, bu olay bir suçlama ya da tartışma konusu olmaktan ziyade; geçmişten alınması gereken derslerin simgesi olarak değerlendiriliyor.

⸻

51 Yıl Sonra Uçağın Enkazı Görüntülendi

Günümüzde (özellikle Ocak 2026 itibarıyla) bu uçağın enkazını bulmaya ve belgelemeye yönelik aktif sivil girişimler yürütülmektedir. Youtuber Nedim Kuru ve ekibi tarafından gerçekleştirilen bu çalışmalar sonucunda, Marmara Denizi'nin derinliklerinde uçağın izine ulaşılmıştır.

Son dönemde yürütülen bu çalışmaların detayları şöyledir:

Enkazın Kesin Konumu: Yapılan sistematik aramalar sonucunda enkazın Büyükçekmece ile Ambarlı açıklarında, yaklaşık 75-80 metre derinlikte olduğu belirlenmiştir.

Sonar ve Görüntüleme Bulguları: Ocak 2026'da gerçekleştirilen üçüncü ve dördüncü dalış operasyonlarında, uçağın kokpitine, burnuna ve gövdesine ait olduğu değerlendirilen büyük, bütünsel ve yamulmuş parçalar sonar ve su altı dronları (ROV) ile kayıt altına alınmıştır.

Resmi İzinler ve Yasal Süreç: Ekip, tespit edilen parçaları daha yakından görüntülemek ve enkazı gün yüzüne çıkarmak için İstanbul Valiliği'nden gerekli resmi izinleri almıştır.

Anıt Mezar Projesi: Nedim Kuru, 50 yıldır bedenlerine ulaşılamayan 40 yolcunun anısına, uçağın bulunduğu bölgenin bir "su altı anıt mezarı" olarak tescil edilmesi için İstanbul Valiliği'ne resmi başvuruda bulunmuştur.

Gelecek Operasyonlar: Hava koşullarının ve deniz şartlarının iyileşmesiyle birlikte, tespit edilen noktaya uçağın ön kısmını daha detaylı görüntülemek amacıyla yeni dalışların yapılması planlanmaktadır.

Bu güncel çalışmalar, kazanın 50. yılında uçağın ve kurbanların hatırasını onurlandırmak ve yarım asırlık bu gizemi teknik bulgularla aydınlatmak açısından büyük önem taşımaktadır.